Tijd voor een echt level playing field!

Binnen de bodem- en wateronderzoekswereld zijn afgelopen jaren grote stappen gemaakt om de kwaliteit te borgen en objectief te kunnen meten. BRL's en persoonsgebonden accreditatie voor adviesbureaus en monsternemers en ondermeer AS3000 voor de laboratoria. Behalve kwaliteitsborging voorzien deze instrumenten ook in de behoefte van de 'probleemeigenaren' om op basis van objectieve criteria een keuze te kunnen maken tussen de diverse marktpartijen.

Dus, zou je kunnen denken dat hiermee vrijwel een level playing field is gecreëerd. In bepaalde onderzoekssegmenten is echter niets minder waar. Hier zie je dat (semi-)overheidsinstanties een echt vrije markt in de weg staan of dat overheidsorganen zich op de vrije markt begeven. Dit strookt niet met het huidige streven van diezelfde overheid om de eigen organisatie te laten krimpen en efficiënter met de beschikbare middelen voor milieuzorg om te gaan.

Een goed voorbeeld is de gang van zaken bij de waterschappen. Het grootste deel van bodem- en wateronderzoeken wordt hier nog steeds binnen de eigen organisatie uitgevoerd. Onderzoek, monstername, laboratoriumanalyses, advies; zaken die door marktpartijen met eenzelfde kwaliteit efficiënter en goedkoper uitgevoerd zouden kunnen worden. Met andere woorden een betere besteding van het belastinggeld.

Op het gebied van de waterschapslaboratoria is er enige jaren geleden enorm geïnvesteeerd in het opbouwen van meetcapaciteit en het inrichten van geheel nieuwe laboratoria. In de tijden van financiële crisis die volgden, werd er vervolgens gekeken om deze laboratoria te laten fuseren. Dit proces is momenteel nog druk gaande. Grote vraag daarbij is natuurlijk of dit werkelijk het beoogde doel op de langere termijn, namelijk het significant beperken van de overheidsuitgaven, zal bewerkstelligen. Het antwoord kan een ieder wel bedenken. Mede ook omdat een zeer voor de hand liggend scenario maar in incidentele gevallen serieus onderzocht wordt. Namelijk het uitbesteden van de uitvoerende werkzaamheden aan commerciële adviesbureaus en laboratoria. De rol van de betreffende overheidsinstantie zou zich in dat geval kunnen beperken tot een goede regiefunctie. Dit zou pas echt een significant positief effect teweegbrengen voor de belastingbetaler! Met de invoer van de eerder genoemde objectieve kwaliteitsinstrumenten staat niets deze verandering in de weg. Immers, de kwaliteitseisen waaraan voldaan dient te worden zijn voor iedere partij gelijk, overheid of private organisatie.
In het geval van de laboratoria dienen alle AS3000 erkende laboratoria te voldoen aan dezelfde eisen en worden ze door dezelfde instantie (Raad van Accreditatie) op basis van gelijke criteria gecontroleerd en beoordeeld. Het vergt alleen enig lef van de slager om in zijn eigen vlees te durven snijden.

Zo zijn er binnen andere overheidsinstanties slagers die nog steeds het eigen vlees keuren. Naast de handhavingstaak worden er binnen een aantal gemeentelijke en provinciale instanties ook bodemonderzoeken uitgevoerd. Zolang het onderzoek betreft aan bodem die eigendom is van de betreffende gemeente of provincie, dan is er nog een bepaalde logica. Het wordt echter anders als dergelijke partijen gaan acquireren op de markt. In dat geval is er al gauw sprake van valse concurrentie. Je ziet eerder een toename van dergelijke activiteiten dan een afname. Het gevolg is dat deze afdelingen meer en meer kostendekkend moeten zijn en dus hun eigen inkomsten dienen te genereren. Dit is natuurlijk de wereld op zijn kop. Er dient van overheidswege bezuinigd te worden. In plaats van te kijken hoe kosten significant te verlagen (door uit te besteden aan de markt), wordt er belastinggeld gebruikt om extra inkomsten te genereren.

In deze tijden van transparantie en vrije markt denken is het hopelijk een kwestie van tijd eer deze heilige huisjes ook langzaam zullen gaan afbrokkelen. De belastingbetaler zal dankbaar zijn!

Eurofins Analytico BV

Drs. Ing. Jacco Palte
Business Manager